Nierówności dochodowe a PKB per capita (2022) – wskaźnik Giniego
Wprowadzenie
Co mają ze sobą wspólnego bogactwo i nierówności? Czy wyższy dochód w kraju oznacza bardziej równe społeczeństwo? A może wręcz przeciwnie? Przyjrzyjmy się wykresowi, który analizuje relację między nierównością dochodową (mierzona wskaźnikiem Giniego) a PKB per capita w 2022 roku. Prosto i na temat – zrozumiemy, jak te dwie zmienne się przenikają.
O czym jest ten wykres?
Na początek – jak czytać wykres?
- Oś pionowa (wskaźnik Giniego): Pokazuje, jak równo rozdzielone są dochody w danym kraju. Liczby od 0 (pełna równość) do 1 (maksymalna nierówność).
- Im wyższa wartość, tym większe dysproporcje w dochodach obywateli.
- Oś pozioma (PKB per capita): Średni dochód przypadający na jednego mieszkańca, przeliczony na siłę nabywczą i skorygowany o inflację.
- Wyższy wynik? Kraj bogatszy.
Wielkość kółek na wykresie odpowiada wielkości populacji. Większe kółko = więcej ludzi.
Co możemy z niego wyczytać?
1. Kraje o niskim PKB per capita i dużej nierówności
To miejsca, gdzie bogactwa brakuje, a dochody są rozdzielone bardzo nierówno. Spójrz na takie kraje jak Angola czy Demokratyczna Republika Konga. PKB per capita oscyluje tam wokół kilku tysięcy dolarów, a wskaźnik Giniego jest wysoki (powyżej 0,45).
Co to oznacza?
- Duża część populacji żyje w biedzie.
- Dochody są skoncentrowane w rękach nielicznych.
Wyobraź sobie to tak: jeden bogaty przedsiębiorca w mieście, a reszta pracuje za ułamek jego zarobków.
2. Kraje o wysokim PKB per capita i niskiej nierówności
Przykład? Szwecja, Norwegia, Dania. Wskaźnik Giniego wynosi tam około 0,25–0,30, a PKB per capita przekracza 50 000 dolarów. To raj na ziemi? Może nie do końca, ale na pewno są bliżej ideału.
Dlaczego?
- Rozwinięte systemy socjalne: Wysokie podatki od najbogatszych pomagają wspierać edukację, opiekę zdrowotną i inne usługi publiczne.
- Równe szanse: Każdy, niezależnie od miejsca urodzenia, ma podobny dostęp do zasobów.
To działa jak gra drużynowa – zamiast indywidualnych zwycięzców, każdy dostaje swoją część “trofeum”.
3. Kraje o średnich wartościach PKB i nierówności
Tutaj znajdziemy kraje takie jak Polska, Czechy, czy Węgry. Polska ma wskaźnik Giniego na poziomie około 0,30–0,35 i PKB per capita wynoszące około 20 000 dolarów.
Co to mówi o naszym kraju?
- W porównaniu z biedniejszymi państwami mamy mniej nierówności.
- Jednak wciąż daleko nam do Skandynawii.
Wygląda na to, że gonimy bogatsze kraje, ale nierówności – choć umiarkowane – wciąż są wyzwaniem.
4. Bogate, ale nierówne kraje
Na koniec mamy kraje jak Stany Zjednoczone. PKB per capita? Astronomiczne – ponad 60 000 dolarów. Wskaźnik Giniego? Około 0,40 – czyli większe nierówności niż w większości Europy.
Co się dzieje w USA?
- Bogaci stają się coraz bogatsi, ale biedniejszym często brakuje dostępu do opieki zdrowotnej, edukacji i innych podstawowych usług.
- To kraj, gdzie “American Dream” jest osiągalny… ale nie dla wszystkich.
Kilka kluczowych wniosków
- Więcej pieniędzy w kraju nie zawsze oznacza mniejsze nierówności
– przykład USA pokazuje, że wysoki PKB może iść w parze z dużą polaryzacją dochodów. - Systemy socjalne robią różnicę
– kraje jak Szwecja czy Norwegia pokazują, że przemyślana redystrybucja bogactwa działa. To, ile zarabiasz, nie zależy tylko od szczęścia w “loterii życia”. - Niski PKB i duża nierówność – błędne koło
– w biedniejszych krajach, gdzie nierówności są większe, trudniej stworzyć stabilne społeczeństwo. Ludzie nie mają dostępu do zasobów, by poprawić swój los.
Jak to się ma do nas?
Jako mieszkańcy Polski jesteśmy w średniej stawce. Mamy umiarkowane PKB i dość zrównoważony podział dochodów. Ale… moglibyśmy poprawić naszą sytuację. Jak?
- Zainwestować więcej w edukację i zdrowie.
- Wspierać systemy, które pomagają najmniej zamożnym.
Możemy nauczyć się wiele od krajów Skandynawskich – niekoniecznie kopiując wszystko, ale inspirując się ich podejściem.
Co pokazuje wykres z 1985 roku?
- Kraje biedniejsze z niskimi nierównościami
W 1985 roku kraje takie jak Bangladesz czy Chiny miały bardzo niskie PKB per capita (poniżej 2 000 dolarów) i umiarkowany wskaźnik Giniego (ok. 0,30–0,35). - Kraje bogatsze z niskimi nierównościami
Europa Zachodnia, np. Szwecja, Luksemburg, czy Belgia, miały już wtedy relatywnie wysokie PKB per capita (ok. 20 000–50 000 dolarów) i niski wskaźnik Giniego (poniżej 0,30). To pokazuje, że systemy socjalne działały dobrze już kilka dekad temu. - Kraje bogate, ale nierówne
Stany Zjednoczone wyróżniały się już wtedy wysokim PKB per capita (ok. 30 000 dolarów) i stosunkowo dużą nierównością dochodową (ok. 0,40). Ten wzorzec pozostaje zauważalny do dziś. - Kraje rozwijające się z dużą nierównością
W 1985 roku wiele krajów Ameryki Łacińskiej, takich jak Brazylia czy Gwatemala, charakteryzowało się zarówno niskim PKB per capita (poniżej 10 000 dolarów), jak i dużymi nierównościami (wskaźnik Giniego powyżej 0,50).
Jak zmieniło się to w 2022 roku?
1. Dynamiczny rozwój Azji
- Chiny i Indie odnotowały ogromny wzrost PKB per capita.
- W 1985 roku Chiny znajdowały się na poziomie poniżej 2 000 dolarów, a w 2022 roku ich PKB per capita wynosiło ponad 10 000 dolarów.
- Jednocześnie wskaźnik Giniego w Chinach wzrósł, co wskazuje na rosnące nierówności. Bogactwo przybyło, ale nie zostało równomiernie rozdzielone.
- Inne kraje Azji, takie jak Tajlandia czy Malezja, także zanotowały wzrost dochodu i jednocześnie pewną stabilizację nierówności.
2. Stabilizacja w Europie
- Kraje europejskie, jak Szwecja czy Belgia, utrzymały niski poziom nierówności przy znaczącym wzroście PKB per capita.
- Polska w 1985 roku znajdowała się w gronie krajów o niższym PKB (poniżej 10 000 dolarów). W 2022 roku przekroczyliśmy 20 000 dolarów na mieszkańca, a wskaźnik Giniego pozostał na stosunkowo stabilnym poziomie.
3. Nierówności w USA i Ameryce Łacińskiej
- W Stanach Zjednoczonych wzrosło zarówno PKB per capita (do ponad 60 000 dolarów), jak i nierówności. Ten kraj wciąż plasuje się wśród tych o największym rozwarstwieniu dochodowym w grupie państw wysoko rozwiniętych.
- W Ameryce Łacińskiej, choć zauważamy poprawę PKB w takich krajach jak Brazylia czy Meksyk, nierówności pozostały wysokie. Wskaźnik Giniego utrzymuje się tam na poziomie powyżej 0,45.
4. Biedniejsze kraje w stagnacji
- Niestety, wiele państw afrykańskich, takich jak Uganda czy Lesotho, nadal zmaga się z niskim PKB per capita i wysokimi nierównościami. Postęp był minimalny w porównaniu z innymi regionami.
Kluczowe różnice między 1985 a 2022 rokiem
- Globalny wzrost PKB per capita: Większość krajów zanotowała wzrost bogactwa, ale tempo zmian było zróżnicowane.
- Zmiany nierówności: Kraje rozwijające się, zwłaszcza w Azji, odnotowały wzrost nierówności, podczas gdy Europa Zachodnia utrzymała swoją stabilność.
- Utrzymujące się problemy: Regiony takie jak Afryka Subsaharyjska i Ameryka Łacińska mają nadal znaczące trudności z redukcją nierówności.
Podsumowanie
Co widzimy na tym wykresie? Że świat jest skomplikowany. Bogactwo i równość to nie zawsze dwie strony tej samej monety. Chcesz zrozumieć gospodarki świata? Zacznij od takich danych. Pokazują one, że za liczbami kryją się historie ludzi, społeczności i decyzji rządów. Dobry kierunek? Przyglądanie się takim przykładom i wyciąganie lekcji na przyszłość.
Więcej ciekawych treści znajdziesz w sekcji artykuły i na naszych social media. Nie trać okazji Zarejestruj się i bądź na Plusie!
